İşitme kaybı, her yaş grubunda görülebilen ve yaşam kalitesini doğrudan etkileyen önemli bir sağlık problemidir. Ancak her işitme kaybı aynı sebeple ortaya çıkmaz ve aynı şekilde ilerlemez. Bu nedenle doğru tedavi ve işitme cihazı seçimi için işitme kaybı türlerinin iyi bilinmesi gerekir.
İşitme kayıpları, kaybın oluştuğu bölgeye ve nedenine göre farklı gruplara ayrılır.
1. İletim Tipi (Konduktif) İşitme Kaybı
İletim tipi işitme kaybı, sesin dış kulaktan iç kulağa iletilmesini sağlayan yapılarda meydana gelen problemler sonucu oluşur. Genellikle dış kulak veya orta kulak kaynaklıdır.
Başlıca nedenleri:
- Kulak kiri (buşon)
- Orta kulak enfeksiyonları
- Kulak zarı delinmesi
- Orta kulak kemikçiklerinde hasar
- Orta kulakta sıvı birikmesi
Özellikleri:
- Sesler kısık duyulur ancak genellikle netlik korunur
- Çoğu zaman tedavi edilebilir veya cerrahi müdahale ile düzeltilebilir
- İşitme cihazları ile başarılı sonuçlar alınabilir
2. Sensörinöral (Sinirsel) İşitme Kaybı
Sensörinöral işitme kaybı, iç kulak veya işitme sinirinde meydana gelen hasarlar sonucu oluşur. En yaygın görülen işitme kaybı türüdür.
Başlıca nedenleri:
- Yaşlanmaya bağlı işitme kaybı (presbiakuzi)
- Yüksek sese uzun süre maruz kalma
- Genetik faktörler
- Ani işitme kaybı
- Bazı ilaçların yan etkileri
Özellikleri:
- Sesler duyulsa bile konuşmaları ayırt etmek zorlaşır
- Genellikle kalıcıdır
- İşitme cihazı veya ileri durumlarda koklear implant ile desteklenir
3. Mikst (Karışık) Tip İşitme Kaybı
Mikst tip işitme kaybı, iletim tipi ve sensörinöral işitme kaybının birlikte görülmesi durumudur. Hem orta kulakta hem de iç kulakta sorun vardır.
Özellikleri:
- Hem sesin şiddeti hem de netliği azalır
- Tedavi süreci kişiye özel planlanır
- Cerrahi, ilaç tedavisi ve işitme cihazı birlikte değerlendirilebilir
4. Ani İşitme Kaybı
Ani işitme kaybı, genellikle 72 saat içinde gelişen ve çoğunlukla tek kulakta görülen sensörinöral bir işitme kaybıdır. Acil müdahale gerektirir.
Belirtileri:
- Aniden işitmenin azalması veya kaybolması
- Kulakta dolgunluk hissi
- Çınlama
- Baş dönmesi
Erken tanı ve tedavi, işitmenin geri kazanılması açısından büyük önem taşır.
5. Doğuştan İşitme Kaybı
Doğuştan işitme kaybı, bireyin doğumdan itibaren işitme kaybına sahip olması durumudur. Genetik nedenler veya gebelik sırasında yaşanan enfeksiyonlar etkili olabilir.
Önemi:
- Erken tanı (yenidoğan işitme taraması) çok kritiktir
- Erken cihazlandırma ve rehabilitasyon, konuşma gelişimini destekler
İşitme Kaybı Türü Neden Önemlidir?
İşitme kaybının türü;
- Kullanılacak işitme cihazının tipini
- Ayarların nasıl yapılacağını
Tedavi ve takip sürecini doğrudan etkiler. Bu nedenle işitme kaybı yaşayan bireylerin mutlaka odyolojik değerlendirmeden geçmesi gerekir.
İşitme kaybı tek tip değildir ve her birey için farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. İletim tipi, sensörinöral, mikst ve ani işitme kayıpları, farklı yaklaşımlar gerektirir. Doğru tanı, uygun işitme cihazı seçimi ve düzenli takip ile işitme kaybının yaşam üzerindeki etkileri büyük ölçüde azaltılabilir.